همنــوا بـا مــردم ؛ نقدی بر نامۀ اخير بر ضد استاد محمد رضا شجریان

از کنسرت «همنوا با بم» می‌گویم. کنسرتی که پس از سال‌ها دوری استاد محمدرضا شجریان از صحنه‌ی موسیقی زنده‌ی داخل کشور، او را بار دیگر با این صحنه و هواداران سینه‌چاکش آشتی داد. (تا پیش از این برای استفاده از لفظ «استاد» مشکل داشتم. چند بار در جاهای مختلف نوشتم که بت ساختن از هنرمندان به نفع هیچ کس نیست، نه خود آنها و نه مردم... اما امروز نه تنها واژه‌ی استاد را برای محمدرضا شجریان کم می‌دانم و بر آن تأکید دارم، بلکه با خود عهد کرده‌ام که دیگر اسم او را بدون پیشوند و پسوند تکریم نیاورم!)

بیش از یک دهه قبل بود که قرار بود کنسرت استاد در تالار وحدت برگزار شود؛ اما دوستان همین کسانی که امروز او را با ساسی مانکن مقایسه می‌کنند(!) مقابل ورودی تالار اجتماع کردند تا کنسرت ایشان در سخت‌ترین شرایط برگزار شود و پس از آن اعلام کند «تا وقتی اوضاع بدین ترتیب است، قید برگزاری کنسرت در ایران را می‌زند.»

به هر ترتیب شجریان بزرگ سالیانی را به‌دور از صحنه‌ی موسیقی ایران سپری کرد و فعالیت‌هایش را به برگزاری کنسرت در کشورهای خارجی و انتشار آلبوم همان کنسرت‌ها در ایران محدود کرد؛ تا علاقه‌مندانش از لمس اوج پختگی هنر او و گروهش در بهترین سال‌های آنها محروم بمانند و در این اشتیاق بسوزند.

بیراه نیست اگر بگویم شجریان بزرگ آن سال‌ها را در غربت گذراند. چرا که اگر چه خودش در اینجا زندگی می‌کرد، اما هنرش در غربت شکوفا می‌شد و با تأخیر و به‌صورت غیر‌مستقیم به‌دست هموطنانش در ایران می‌رسید. شاید اشتباه از مرد بزرگ موسیقی ایران بود که همان کاری را کرد که مطلوب آنها بود. شاید اگر همان روز مقابل آنها و خواسته‌های بی‌منطق و غیر‌قانونی‌شان ایستادگی می‌کرد، کار به اینجا نمی‌رسید تا آدمی که کمترین بویی از ادب نبرده، گستاخی را به آنجا برساند که استاد را در حد آن مانکن هم نداند! کاری به اینکه آن آدم در چه جایگاهی ایستاده که جرئت چنین جسارتی می‌یابد و اظهار‌نظرش به هیچ نمی‌ارزد، ندارم، اما به هر حال باید پذیرفت که این رفتارها حاصل همین کوتاه آمدن‌هاست. هرچه بود شجریان بزرگ ارزش هنرش را بیش از آن می‌دانست که آن را خرج کل‌کل با یکسری کوتوله کند!

به هر روی غرض این بود که بپردازیم به کنسرت «همنوا با بم» و آن لحظات ناب پر احساس و دردمندش؛ به آن نگاه‌هایی که در جواب آوازها بین علیزاده و کلهر رد و بدل می‌شود؛ به «همایون» و ساز و آواز دلنشین‌اش در کنار پدر؛ به شجریان بزرگ که کلمات و جمله‌ها حس سرشار و هنر و بزرگواری‌اش را تاب نمی‌آورند؛ به آن تصنیف «فریاد» و شعر جانکاه اخوان: «خانه‌ام آتش گرفته‌ست، آتشی جانسوز...»؛ به آن «مرغ سحر» آخر کنسرت و استاد که با حرکت دست‌هایش از مردم می‌خواهد او را همراهی کنند و جمعیت که یک‌صدا با او فریاد می‌زنند «ظلم ظالم، جور صیاد/ آشیانم داده بر باد...» و در آخر و از همه مهم‌تر آن ساز و آواز حزین و دلنشین در کردبیات (که بهانه‌ی نوشتن این مطلب است)، با کمانچه‌ی سرشار از حس و شور کیهان کلهر، آواز فراموش‌نشدنی شجریان بزرگ (که مو بر تن انسان سیخ می‌کند) و صد البته شعر بی‌نظیر هوشنگ ابتهاج (سایه) که برای توصیف‌اش، باید آن را نه یک بار و چند بار، که صد بار خواند: «برسان باده که غم روی نمود ‌ای ساقی / این شبیخون بلا باز چه بود ‌ای ساقی / حالیا عکس دل ماست در آیینه‌ی جام / تا چه رنگ آورد این چرخ کبود‌ ای ساقی / دیدی آن یار که بستیم صد امید در او / چون به خون دل ما دست گشود‌ ای ساقی / تشنه‌ی خون زمین است فلک، وین مه نو / کهنه داسی‌ست که بس کشته درود ‌ای ساقی / بس که شستیم به خوناب جگر جامه‌ی جان / نه ازو تار به‌جا ماند و نه پود ‌ای ساقی / حق به دست دل من بود که در معبد عشق / سر به غیر تو نیاورد فرود ‌ای ساقی / در فرو بند که چون «سایه» در این خلوت غم / با کسم نیست سر گفت و شنود‌ ای ساقی»

با خواندن دوباره‌ی مطلب به ذهنم رسید که شاید این‌گونه تصور شود که این نوشته، جوابی است به آن نامه‌ی سخیف. اما باید بگویم که پاسخ دادن به آن مهملات را نه در شأن استاد، که در شأن خودم نیز نمی‌دانم. این مطلب تنها پیشنهادی بود برای دیدن و شنیدن یک موسیقی وارسته و بیدار در این روزها؛ و البته تذکری برای خودم که اخیراً انتقاداتی به شجریان بزرگ داشتم، تا فراموش نکنم همه‌ی هنرش را و سختی‌هایی که در این راه کشیده و البته بزرگواری و مردم‌داری بی‌پایانش را... اسطوره‌ها این‌گونه زاده می‌شوند.   نویسنده: حمیدرضا منبتی

پرواز لطفي در پرواز عشق

پرواز عشق عنوان آلبومی است که به عنوان یادواره ی استاد ناصر فرهنگ فر ضبط شده است. این آلبوم شامل دو نوازی استاد لطفی و فرهنگفر در دستگاه سه گاه و آواز بیات اصفهان است.این اثر بی نهایت زیباست.

	آواز بیات اصفهان
	دستگاه سه گاه

پاسبان حرم دل

این ابیات زیبا را با صدای استاد شجریان از آلبوم دلشدگان بشنوید:

یادی از فرج علیپور

فرج عليپور در سال 1337 در خرم آباد متولد شد .
نواختن كمانچه را در كودكي نزد عمويش ( ميرو ) فرا گرفت . در هفت سالگي كمانچه را به خوبي و با تسلط مي نواخت . آشنايي كاملش با موسيقي لري و چيرگيش در نواختن ، او را زبانزد همگان كرد .
فرج با اينكه كمانچه و آواز را نزد استاد فرا نگرفته و تنها از راه انتقال سينه به سينه موسيقي لري هنر خود را به كمال رسانده و به تكنيك والايي در نواختن كمانچه دست يافته است ، كه برخورداري از همين تكنيك او را ياري كرده است تا بتواند آوازها و مقام هاي موسيقي لري را بهترين نحو اجرا كند .
در سال 1348 مردم خرم آباد براي اولين بار صداي كمانچه فرج را در صفحه هاي گرامافون « دختر دهاتي » و « كيزه و شو » به خوانندگي بهمن اسكيني شنيدند ، پس از آن آثار بسياري از اين هنرمند بزرگ لرستان منتشر گرديد كه كاست و سي دي هاي « تفنگ » و « دالكه » به خوانندگي رضا سقايي – يافته ، آرزو و قديم صياد به خوانندگي بهمن اسكيني – حرف دل با صداي غلام رضا سبزعلي – گل باغ با صداي فضل اله صفاري و نيز آثاري همچون موسيقي محلي لري ، داغ شقايق ، تال ، شاديانه ، درسوگ آفتاب ، شكوفه هاي موسيقي لرستان ، چوپي ، عزيز دل ، ميراث عشق ، شانه شكي ، سوز سيل ، قاليباف و 000 را با كمانچه و آواز خود در اختيار علاقمندان موسيقي لرستان قرار داد .
فرج از سال 1992 تا كنون كنسرت هاي متعددي را در كشور هاي : آلمان ، فرانسه ، بلژيك ، انگليس ، سوئد ، نروژ ، دانمارك ، استراليا ، عراق و دبي اجرا نمود .

متن ترانه لري دالكه با صداي فرج علي پور

دانلود تصنیف «وطن» با صداي همايون شجريان

وطن! وطن! نظر فکن به من، که من
به هر کجا، غریب‌وار که زیر آسمان دیگری، غنوده‌ام
همیشه با تو بوده‌ام، همیشه با تو بوده‌ام

اگر که حال پرسی‌ام، تو نیک می‌شناسی‌ام
من از درون غصه‌ها و قصه‌ها برآمدم
چه غمگنانه سال‌ها که بال‌ها زدم به روی بحر بی‌کناره‌ات

که در خروش آمدی به جنب و جوش آمدی
به اوج رفت موج‌های تو
که یاد باد اوج‌های تو

کنون اگر ز خنجری میان کتف خسته‌ام
اگر که ایستاده‌ام و یا ز پا فتاده‌ام
برای تو، به راه تو شکسته‌ام

سپاه عشق در پی است. شرار و شور کار ساز با وی است.
دریچه‌های قلب باز کن، سرود شب شکاف آن ز چار سوی این جهان


کنون به گوش می‌رسد من این سرود ناشنیده را، به خون خود سروده‌ام

وطن! وطن! تو سبز جاودان بمان که من
پرنده‌ای مهاجرم که از فراز باغ با صفای تو
به دوردست مه گرفته پر گشوده‌ام

خسارت کنسرتهایی که لغو می شود پرداخت خواهد شد

اگر کنسرت گروههایی که مجوز برگزاری دریافت کرده اند توسط وزارت ارشاد لغو شود بخشی از خسارتهای عدم برگزاری از سوی دفتر موسیقی وزارت ارشاد پرداخت می شود

محمدحسین ایمانی ضمن اعلام این مطلب به خبرنگار مهر گفت : تا آنجا که من به خاطر دارم تعداد کنسرتهای لغو شده زیاد نیست و در حد یکی دو مورد بوده است که آن هم با صحبتهایی که صورت گرفته بود بخشی از خسارتهایشان پرداخت شد و مورد حمایت قرار گرفتند.

 معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه افزود: به نظر من وقتی گروهی هماهنگیهای لازم را انجام می دهد و مجوز کنسرت را دریافت می کند لغو کنسرت از سوی مسئولان اتفاق نمی افتد، کنسرتهایی که زمان برگزاریشان پس و پیش می شود یا به تاخیر می افتد بیشتر به دلیل نا کار آمدی گروه هماهنگ کننده آنها است.

 دکترایمانی در پاسخ به این سوال که "در صورت لغو برنامه کنسرت یک گروه موسیقی، دست اندر کاران این گروه به کجا باید مراجعه کنند" گفت: اگر کنسرت گروهی لغو شد اینها می توانند به دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مراجعه کنند و یقینا دفتر موسیقی نیز با توجه به دستور العملی که دارد می تواند مشارکت کند تا خسارتهای کمتری را متحمل شوند.

 وی همچنین تصریح کرد: ما در صدد هستیم تا از گروههای ثابت به طور ویژه حمایت کنیم. متاسفانه اشکالی که در بسیاری از گروههای موسیقی وجود دارد مربوط به فعالیتهای موسمی و بدون تداوم آنها است. اگر این گروهها با مدیریت و اعضای ثابت فعالیت کنند مطمئنان موفق تر خواهند بود و ما نیز همه گونه حمایتی را از آنها به عمل خواهیم آورد.

معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه افزود: یکی از حمایتهایی که دفتر موسیقی وزارت ارشاد از گروههای موسیقی انجام می دهد در اختیار قرار دادن مکان تمرین است. اگر شرایطی که به آنها اشاره کردم اتفاق بیافتد و گروهها به شکل منظمی شکل بگیرند و شناسنامه دار شوند با استفاده از سالنهای دولتی موجود در تهران ما مکان تمرین مناسبی را در اختیار آنها قرار خواهیم داد.منبع : مهر

گزارش تصویری کنسرت همایون شجریان و گروه «دستان» در واشنگتن ۱۸ اردیبهشت